Dede Korkut Kitabı

Dede Korkut Kitabı
edebiyat | 5 months ago | paylaş: | 69 | Sümeyra

Eski Anadolu Türkçesinin önemli ürünlerinden olan ve Dede Korkut Hikayeleri veya Dede Korkut kitabı olarak bilinen eserin asıl ismi;  "Kitab-ı Dede Korkut Ala Lisan-ı Taife-i Oğuzhan" yani Oğuzların Diliyle Dede Korkut Kitabıdır. 15. yüzyılda Kuzeydoğu Anadolu coğrafyasında oğuzların komşuları olan Rumlar, Gürcüler, Ermeniler, zaman zaman da kendi aralarında yaptıkları kahramanlık, iç savaş ve  çekişmeleri anlatan hikayelerden oluşur. Yer yer olağanüstü olaylara da yer verilmiştir. 

Hikayelerde Dede Korkut 13. yüzyıldan itibaren Anadolu'da görülen "Dede" kelimesinin kültürel ve felsefi yönünün  izleri gereği bilgelik yönü ön plana çıkan şair, eren, şeyh, danışman ve vezir olarak gösterilir. Dede Korkut, Oğuzların sorunlarını çözer. Kopuzu onun bulduğu söylenir ve üstelik çok da güzel kopuz çalar. Her hikayenin sonunda kopuz çalar. Bu duruma "boy boylamak, soy soylamak" denir.  Hikayelere boy ismi verildiği için hikayeleri  kopuz çalarak anlatması boy boylaması, içindeki şiirlere ise soy ismi verildiği için onları kopuz eşliğinde söylemesi de soy soylaması olur.  Eser  12 hikayeden ve bir adet önsözden  meydana gelmektedir.  Hikayede olaylar mensur şekilde yani düz yazıyla, kahramanların duyguları ve düşünceleri ise manzum yani şiir şeklinde anlatılmıştır. Vatikan ve Dresten olmak üzere iki nüshası bulunan eserin Dresten nüshasında 12, Vatikan nüshasında 6 hikaye bulunmaktadır. Dede Korkut Hikayeleri sözlü kültürden yazılı kültüre geçiş eseri ve aynı zamanda nazımdan nesre geçiş eseri olma özelliği taşır. Dede Korkut kitabındaki hikayelerin isimleri şunlardır;

  • Dirse Han Oğlu Boğaç Han Destanı, 
  • Salur Kazan'ın Evinin Yağmalaması - Destanı, 
  • Kambüreoğlu Bamsı Beyrek Destanı, 
  • Kazan Bey'in Oğlu Uruz Bey'in Esir Düştüğü Destan, 
  • Duha Koca Oğlu Deli Dumrul Destanı, 
  • Kanlı Koca Oğlu Kanturalı Destanı, 
  • Kazılık Koca Oğlu Yigenek Destanı, 
  • Basat'ın Tepegöz'ü Öldürdüğü Destan, 
  • Begil Oğlu Emren'in Destanı, 
  • Uşun Koca Oğlu Segrek Destanı, 
  • Salur Kazan'ın Oğlu Uruz'un Tutsaklıktan Kurtulduğu Destan, 
  • Dış Oğuz'un İç Oğuz'a Asi Olup Beyrek'i Öldürdüğü Destan.

Türklerin yaşam tarzlarını anlatan Dede Korkut Kitabı İslam Dinine ait özellikleri de içinde bulundurmaktadır.

yorum yaz