Kural Tanımayan Bir Akım: Dadaizm

Kural Tanımayan Bir Akım: Dadaizm
sanat | 6 months ago | paylaş: | 203 | Sümeyra

Dadaizm diğer bir adıyla Dadacılık, 20. yüzyıl Avrupasında ortaya çıkmıştır. Hemen hemen diğer bütün akımlar gibi bunalıma giren, kaçış içinde olan bir grup genç tarafından İtalyan şair Tristan Tzara önderliğinde ortaya atılmıştır. Dadaizm'in adının oyuncak “tahta at” anlamına gelen “dada” kelimesinden geldiği söyleniyor. Dadaizm'in temel taşı kuralsızlıktır. Bir nevi nihilizmin sanata yansıyan hali diyebiliriz. Bu akım birinci dünya savaşına karşılık çıkmış bir akımdır. O dönemin buhranında olan insanların isyanı ile ayaklandı. 

Bu akımın esas amacı, sanat ve edebiyat dallarında alışılmış olanların dışına çıkmak, kuralsız bir sanat yapmaktır. O güne kadar yapılmış olan bütün sanatları unutup, kendilerine has kuralsız bir kurala uyarak eserler vermekti. Toplumun benimsediği her şeyi reddettiler. Dadacılara göre akıl çok değersizdi. Onlar akıldan, mantıktan uzak olan, absürt denilen olgu ve detaylara eserlerinde yer vermeyi tercih ettiler. Hayattaki her şeyi sorguladılar ve hiçbir şeyi olduğu gibi kabul etmediler. Dadacılara göre sanat, çok da övülecek bir şey de değildi. Onlar göze hitap eden güzel şeyleri de reddettiler. Şiirde kafiyeden uzak durdular, daha düz yazmaya özen gösterdiler. Kelime oyunları yapmadılar, anlam kapalılığı da kullanmadılar. Bu şekilde düşününce Türk edebiyatının dadaistleri olarak Garipçileri kabul etmek yanlış olmaz. Bilindiği gibi Orhan Veli, Melih Cevdet ve Oktay Rıfat da bütün bunları reddedip çok serbest şiirler yazmışlardı.

Dadaizm'in temsilcilerine göz atacak olursak başta Tristan Tzara, Man Ray, Richard Hülsenbeck, Jean Arp, Marcel Janco, Jacques Magnifico, Emmy Hennin, Marcel Duchamp, Raoul Housmann,Hannach Höch gibi daha birçok sanatçı yer alır. 

Dadaizm akımı kısa bir süre sonra yerini sürrealizm akımına bırakmıştır. Sürrealizm kendini Dadaizmle geliştirmiştir. Sürrealizm yani gerçek üstücülük, Dadaizmden farklı olarak bilinç altını işledi. 

yorum yaz